Το μέλλον της χρηματοοικονομικής μας “χτυπά” την πόρτα!

Οι ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν περάσει μία μακρά περίοδο χαμηλής ανάπτυξης και επιτοκίων από το ξέσπασμα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και μετά. Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, τα πραγματικά επιτόκια κινούνται πτωτικά από την περίοδο του 1980. Παρά τα τελευταία σημάδια για την αύξηση των επιτοκίων μακροπρόθεσμα, ιδίως από τις ΗΠΑ, η εμπειρία που έχουμε από την Ιαπωνία μας λέει ότι η μόνιμη έξοδος από την περίοδο χαμηλών επιτοκίων δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Ο συνδυασμός αργά κινούμενων δομικών παραγόντων όπως η γήρανση του πληθυσμού και η μείωση της ανάπτυξης της παραγωγικότητας, παράγοντες συνηθισμένοι στις ανεπτυγμένες οικονομίες, μπορούν να οδηγήσουν σε μία μόνιμη κατάσταση χαμηλής ανάπτυξης και χαμηλών επιτοκίων.

Μία τέτοια μακρά περίοδος χαμηλών επιτοκίων θα μπορούσε να επηρεάσει πολύ αρνητικά τον χρηματοπιστωτικό τομέα με αποτέλεσμα όλες οι τράπεζες, οι ασφαλιστικές εταιρίες και τα συνταξιοδοτικά ταμεία να αναθεωρήσουν θεμελιωδώς τα επιχειρηματικά τους μοντέλα ώστε να προσαρμοστούν και να επιβιώσουν.

Σε ένα περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων, η επιτοκιακή καμπύλη γίνεται πιο επίπεδη (μειώνεται το spread μεταξύ μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων επιτοκίων) με αποτέλεσμα να μειώνει τα κέρδη των τραπεζών και να προκαλεί μειωμένες αποδόσεις στα συνταξιοδοτικά ταμεία και στις ασφαλιστικές εταιρίες. Αν τα επιτόκια των καταθέσεων δεν μπορέσουν να κινηθούν σημαντικά κάτω από το 0%, τα κέρδη των τραπεζών θα συνεχίσουν να ροκανίζονται. Οι μικρές τράπεζες που κυρίως χρηματοδοτούνται από καταθέσεις (αυτές που το μεγαλύτερο μέρος του παθητικού τους αποτελείται από καταθέσεις) είναι αυτές που θα έχουν τις περισσότερες δυσκολίες επιβίωσης. Καθώς οι μεγαλύτερες τράπεζες θα επιδιώξουν να αναζητήσουν μεγαλύτερες αποδόσεις τόσο εγχώρια όσο και στο εξωτερικό, νέοι κίνδυνοι χρηματοπιστωτικής σταθερότητας θα παρουσιαστούν στο εσωτερικό (έξοδος κεφαλαίων από την οικονομία). Όλη αυτή η υπόθεση υποστηρίζεται από την εμπειρία που έχουμε από την Ιαπωνία.

Η χαμηλή ανάπτυξη και ο πληθυσμός που γερνά θα μειώσουν την ζήτηση για χρηματοδότηση από τις τράπεζες και θα αυξήσουν την ζήτηση για εύκολα ρευστοποιήσιμα προϊόντα και υπηρεσίες πληρωμών. Οπότε ο τραπεζικός τομέας θα μετατραπεί σε ένα σύστημα πληρωμών και προμηθειών από σύστημα χρηματοδότησης που είναι σήμερα.

Η επιχειρηματική πολιτική των συνταξιοδοτικών ταμείων επίσης θα αλλάξει σημαντικά από όπως την γνωρίζουμε σήμερα. Τα συνταξιοδοτικά προγράμματα εγγυημένου εισοδήματος ήδη έχουν αρχίσει να φθίνουν μέχρι που θα εξαλειφθούν οριστικά και την θέση τους θα πάρουν κεφαλαιοποιητικά προγράμματα συνδεδεμένης απόδοσης. Παράλληλα το όλο και αυξανόμενο προσδόκιμο ζωής θα αυξήσει την ζήτηση για προγράμματα υγείας και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. 

Το μέλλον είναι μία πολύ μεγάλη πρόκληση για τις κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων χωρών διότι θα πρέπει να νομοθετήσουν κατά τρόπο τέτοιο που η μετάβαση να είναι όσο πιο ομαλή γίνεται. Οι τράπεζες θα πρέπει συνεχώς να μειώνουν την μόχλευση και το ρίσκο τους ώστε μακροπρόθεσμα να εξαλείψουν το φαινόμενο “too big to fail”. 

Όπως γίνεται κατανοητό, οι ρυθμιστικές αρχές ανά τον κόσμο θα αυστηροποιήσουν ακόμα περισσότερο το πλαίσιο των χρηματοοικονομικών εταιριών. Θα περιορίσουν την ελευθερία των επενδυτικών κεφαλαίων των συνταξιοδοτικών ταμείων και κατ’ επέκταση θα έχουμε την επιβολή αυστηρότερης πολιτικής σε όλες τις επενδυτικές υπηρεσίες. Οι εξελίξεις αυτές δεν είναι προς το χειρότερο. Αντιθέτως πρόκειται για ένα ρυθμιστικό πλαίσιο το οποίο θα μπορεί να εξασφαλίσει την ύπαρξη της επενδυτικής και της ευρύτερης χρηματοοικονομικής αγοράς μακροπρόθεσμα. Οι αλλαγές που περιμένουμε δεν θα πραγματοποιηθούν αύριο, ούτε μέσα σε ένα βράδυ. Θα χρειαστούν αρκετά χρόνια για αυτή την μετάβαση, όμως μετά από ένα διάστημα η επενδυτική και χρηματοοικονομική αγορά θα είναι πολύ διαφορετικές από όπως τις γνωρίζουμε σήμερα.

Για την σύνταξη του άρθρου χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα που ανακοινώθηκαν μέσα στον τελευταίο μήνα (Απρίλιος 2017) από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Βρείτε μας επίσης στο

Facebook Twitter LinkedIN Google+

Επιμέλεια: Φρουζάκης Θεοχάρης, IMC (frouzakis@moneyworld.gr)